Ogromne zróżnicowanie krajobrazu (Mierzeja Wiślana , Żuławy i Wysoczyzna Elbląska) umożliwia uprawianie różnorodnych form wypoczynku. Na akwenach rozwinęło się żeglarstwo i windsurfing, a rozbudowana sieć rzeczna to raj dla wędkarzy i kajakarzy. Zimą zamarznięty Zalew Wiślany przyciąga miłośników bojerów. Liczne stadniny na naszym terenie oferują przejażdżki powozem i konno, a w sezonie zimowym kuligi.

SZLAKI ZNAKOWANE

Szlak żółty  - "Jantarowy"

Szlak ten jest fragmentem Międzynarodowego Szlaku Dalekobieżnego Pieszego "E-9" o przebiegu: Atlantyk, Morze Północne, Morze Bałtyckie (Świnoujście, Koszalin, Hel, Gdańsk, Mierzeja Wiślana,  Elbląg, Frombork, Braniewo). Całkowita długość szlaku na Mierzeji Wiślanej wynosi 52 km. Godne polecenia miejscowości :

- Mikoszewo - tu znajduje się czynna w sezonie letnim przeprawa promowa do Świbna oraz   kolejki wąskotorowej "Prawy Brzeg Wisły".

- Jantar - to znane kąpielisko morskie.

- Stegna - to drugie, obok Krynicy Morskiej, centrum wypoczynku na Mierzei Wiślanej. Warto tu zobaczyć kościół z barokowym wystrojem wnętrza i słynnymi organami. Znajduje się tu także węzeł  kolejki wąskotorowej.

- Sztutowo - tu mieścił się obóz koncentracyjny - obecnie Muzeum Stutthof.

- Kąty Rybackie - to kolejne kąpielisko morskie i port rybacki. Warto tu zwiedzić Rezerwat kormorana czarnego i czapli siwej oraz Muzeum Zalewu Wiślanego

- Przebrno -  osada rybacka, w pobliżu utworzono rezerwat przyrody "Buki Mierzei Wiślanej". Tu znajduje się wiata turystyczna „Balga” oraz baza dla Myśliwych. 

- Krynica Morska - to największe centrum wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej. Znajduje się tu przystań żeglugi pasażerskiej, latarnia morska (26,5 m wysokości) i wiele obiektów z zabudowy przedwojennej. W pobliżu, na wydmie Wielbłądzi Grzbiet znajduje się punkt widokowy. Wędrując Międzynarodowym Szlakiem Dalekobieżnym Pieszym "E-9", należy przepłynąć statkiem lub wodolotem do Elbląga i kontynuować wędrówkę odcinkiem szlaku czerwonego "Kopernikowskiego".

Szlak czerwony  - "Kopernikowski"

Szlak ten prowadzi z Torunia do Olsztyna, a jego fragment na trasie Elbląg - Braniewo jest ostatnim  odcinkiem Międzynarodowego Dalekobieżnego Szlaku Pieszego "E-9". Kolejnymi przystankami szlaku są:

                   Elbląg - to miasto z 750 letnią historią i ciekawymi zabytkami. Zabytki godne zobaczenia : Katedra pw. Św. Mikołaja, gotycka, odbudowana po 1945 r., kościół NMP gotycki, adaptowany po odbudowie na Galerię EL, kościół pw św. Ducha adaptowany na bibliotekę, Brama Targowa, zespół zabudowy przedzamcza zamku krzyżackiego, liczne budowle z przełomu XIX i XX w.

                   Bażantarnia - to piękny park leśny Elbląga.

Jagodnik - wieś na szlaku z pięknym mostem z 1925 r. oraz obeliskiem ku czci mieszkańców poległych w I wojnie światowej.

                   Łęcze - jest jednym z najstarszych miejsc osadnictwa na ziemi elbląskiej. Zachowały się tu kościół z połowy XVIII wieku, nieliczne już chaty podcieniowe oraz skorupa wiatraka holenderskiego. Za wsią szlak przechodzi przez potężne grodzisko. Na terenie grodziska znajduje się głaz z inskrypcją upamiętniającą archeologa prof. Roberta Dora.

                  Suchacz - dawniej wieś letniskowa. Zachował się tu budynek dawnego hotelu "Zameczek nad Zatoką" (obecnie szkoła). W pobliżu budynku stoi obelisk poświęcony Carlowi Pudorowi.

                  Kadyny - wieś o bogatej historii, z pięknym barokowym pałacem i zachowanymi zabudowaniami folwarcznymi. Rośnie tu także wspaniały ponad 700-letni Dąb Bażyńskiego. Na wzgórzu odbudowywany jest klasztor franciszkański. Nad zalewem piękna plaża.

                  Tolkmicko - miasto i port na Zalewem Wiślanym, gdzie warto zobaczyć piękny budynek dworca Kolei Nadzalewowej i kościół gotycki z XIV wieku. Wały Tolkemita - to największe grodzisko zachowane na terenie Wysoczyzny Elbląskiej.

                  Święty Kamień -  potężny głaz narzutowy leżący w wodach Zalewu Wiślanego. Obwód głazu ok. 13,80 m. Jest doskonale widoczny z pociągu Kolei Nadzalewowej.

                   Frombork -  Posiada liczne zabytki m.in.: zespół zabudowań Wzgórza Katedralnego /Katedra z lat 1329 – 88, pałac biskupi z pocz. XVI w, odbudowany po 1945r., wieża dzwonna zbudowana na miejscu drewnianej przez kardynała Radziejowskiego w 1688r. kanonie wewnętrzne, mury obronne i baszty z XIV – XVI w./, 7 kanonii zewnętrznych z XIX – XIX w., nowy pałac biskupi z 1841 r., Szpital Św. Anny z lat 1426 – 33, kościół parafialny z XIV w., odbudowany po 1945 r. mieści kotłownię miejską, Baszta Żeglarska z XV w.,Wieża Wodna z XVI w.

                  Braniewo - to miasto nad Pasłęką. Wśród zabytków godne uwagi są m.in. kościół św. Katarzyny i kościół św. Krzyża. Ciekawy jest układ przestrzenny starego i nowego miasta. Ciekawostką Braniewa jest najmniejszy w Polsce ogród zoologiczny umieszczony w dawnej fosie.

Szlak niebieski -  "Nadwiślański"

Szlak przebiega przez: Sztum - leśniczówka Wilki - Biała Góra - Piekło - rezerwat "Mątowy" - Mątowy Małe - Mątowy Wielkie - Most Knybawski - Lisewo - Boręty - Palczewo - Nowa Cerkiew - Ostaszewo - Żuławki - Drewnica - Mikoszewo. Całkowita długość szlaku wynosi 76 km. Na terenie administracji Nadleśnictwa Elbląg znajduje się tylko część północna szlaku, na którym warto zatrzymać się w:

Drewnica - to jedna z ciekawszych miejscowości na szlaku niebieskim - żywy skansen budownictwa drewnianego. Zachował się tu m.in. drewniany wiatrak z XVIII w.

Mikoszewo - jest punktem końcowym szlaku. Działa tu przeprawa promowa do Świbna. W pobliżu znajduje się rezerwat "Mewia Łacha".

SZLAKI ELBLĄSKIEJ BAŻANTARNI

Historia Bażantarni, jako parku i miejsca wypoczynkowego, sięga początków XIX wieku. Położony blisko miasta kompleks leśny z wieloma jarami, ścieżkami i strumykami zachęcał do wędrówek i spacerów. Dzisiejsza Bażantarnia zajmuje obszar ok. 370 ha. Wytyczono tu piękne znakowane szlaki turystyczne.

1. Szlak czerwony  - "Kopernikowski"

Na odcinku w Bażantarni bierze on swój początek przy restauracji „Myśliwska”, prowadzi dalej wzdłuż Srebrnego Potoku obok mostku Elewów i Parasola, przez Górę Jagiellońską do parkingu obok gajówki w Dąbrowie. Długość szlaku wynosi 4,5 km, a średni czas przejścia - ok. 1,5 godz.

2. Szlak niebieski -  "Okrężny" - podzielony jest na dwa odcinki:

a) szlak niebieski - "Leśny" - łatwy; biegnie od restauracji  „Myśliwska” leśną drogą do Dąbrowy i dalej do Parasola, o długości 3,6 km, a średni czas przejścia wynosi 1 godz.

b) szlak niebieski - "Górski"- trudny, miejscami bardzo trudny; biegnie od Parasola licznymi jarami, wąwozami i wzgórzami przez Górę Ludową, Czarci Jar, Górę Sowią, Urwisko Krystyny do restauracji Myśliwska. Długość tego odcinka wynosi 6,4 km, a średni czas przejścia - ok. 2,5 godz.

3. Szlak zielony - "Ścieżka Jaszczurek"

Jego początek znajduje się przy węźle szlaków, przed restauracją Myśliwska. Dalej szlak biegnie przez Belweder i Parasol do Stagniewa. Długość szlaku - 7 km, średni czas przejścia - ok. 2 godz.

4. Szlak żółty - "Okólny"

Swój początek bierze przy pomniku przyrody, obok mostku na rzece Kumieli (w pobliżu pętli tramwajowej linii nr 2 przy ul. Marymonckiej). Dalej biegnie obok starego młyna (dawna Hamernia), przez mostek Elewów i obok cmentarza na Dębicy. Kończy swój bieg przed restauracją Myśliwska. Szlak określany jest jako łatwy, jego długość wynosi 9 km, a średni czas przejścia - ok. 3 godz.

SZLAKI WODNE

Obszary wokół Zalewu Wiślanego i Jeziora Drużno to wymarzone 

miejsce dla turystyki żeglarskiej, kajakowej czy motorowodnej. Tereny te, dzięki wytyczonym szlakom wodnym na Zalewie Wiślanym oraz na gęstej sieci żuławskich rzek i kanałów żeglownych połączonych z Kanałem Elbląskim, umożliwiają dopłynięcie do większości ważniejszych miejscowości i odbycie ciekawych wycieczek kajakami, jachtami, statkami żeglugi pasażerskiej i wodolotami. Tu, nad Zalewem Wiślanym, znajduje się szereg portów i przystani przyjmujących większe i mniejsze jednostki pływające: Elbląg, Kamienica Elbląska, Suchacz, Tolkmicko, Frombork, Nowa Pasłęka, Krynica Morska, Kąty Rybackie.

Istnieje możliwość przepłynięcia trasy z Gdańska przez Elbląg do Iławy, a także z Gdańska przez Nowy Dwór Gdański, Elbląg i Zalew Wiślany do Kątów Rybackich:

·                    Gdańsk - Martwa Wisła - Śluza Przegalina - Śluza Gdańska Głowa - Szkarpawa - Rybina - Zalew Wiślany - Nogat - Kanał Jagielloński - Elbląg - rzeka Elbląg - jezioro Drużno - Kanał Elbląski - pochylnie- Małdyty - Miłomłyn - Iława,

·                    Gdańsk - Martwa Wisła - Śluza Przegalina - Leniwka - Śluza Gdańska Głowa - Szkarpawa - Rybina - Tuga - Nowy Dwór Gdański - Wisła Elbląska - Zalew Wiślany - Nogat - Kanał Jagielloński - Elbląg - Zalew Wiślany - Frombork - Braniewo - Krynica Morska - Kąty Rybackie.

 Rzeką Elbląg można wypłynąć na Zalew Wiślany, po którym kursują statki i wodoloty:

KANAŁ ELBLĄSKI i JEZIORO DRUŻNO

Na obszarze nizinnym niepowtarzalnym zjawiskiem jest rezerwat jeziora Druzno zaliczany do rezerwatów o randze międzynarodowej. Występuje tu około 180 gatunków ptactwa błotnego i wodnego. Jest miejscem lęgowym i ostoją rzadko występujących gatunków. Przez jezioro przebiega tor wodny ku pochylniom na Kanale Elbląskim. Kanał jest jednym z najciekawszych pod względem krajoznawczym i technicznym szlakiem wodnym w skali światowej.

Różnicę wysokości (blisko 100 m) i odległości (łącznie 21,5 km) pomiędzy tymi jeziorami statki i jachty mogą pokonywać na drezynach po specjalnie skonstruowanych szynach. Trasę uruchomiono w 1860 roku. Obecnie Kanał, poprzez niezwykle ciekawe pochylnie oraz liczne i piękne jeziora, łączy Elbląg z Ostródą, a długość tej trasy wynosi 127,5 km.

SZLAKI ROWEROWE

Bogactwo krajobrazowe naszych terenów zaowocowało gęstą siecią szlaków rowerowych. Możemy wybrać się na wycieczkę szlakami międzynarodowymi:

R 1- biegnący od Kwidzyna przez Krzewsk, Elbląg do Braniewa;

R 64- szlakiem nadzalewowym poprowadzonym trasą Piaski- Krynica M.- Sztutowo- Stegna- Mikoszewo- Drewnica- Rybina- Nowakowi- Elbląg- Próchnik- Łęcze- Suchacz- Kadyny – Tolkmicko- Chojnowo – Krzyżewo- Frombork- Różaniec- Nowa Pasłęka- Braniewo- Gronowo- Kaliningrad- Wzmorje- Swietłyj- Bałtijsk;

oraz regionalnymi:

Pętlą Mennonicką  - biegnący przez Mikoszewo – Żuławki – Jantar Leśniczówka’

Pętlą Szkolną – Jantar – Izbiska – Jantar,

Pętlą Kanałów Wodnych –Stegna –Junoszewo –Rybina –Stegna,

Pętlą Zwodzonych Mostów – Stegna – Rybina- Kąty R. – Stegna,

Pętlą Żuławską –Żuławki – Szkarpowa – Żuławki,

Pętlą Szkarpawską – Rybina – Szkarpowa –Rybina,

Dużą Nadzalewową Pętlą Żuławską – Sztutowo –Groszkowo –Sztutowo,

Małą Nadzalewową Pętlą Żuławską – Sztutowo – Kobyla Kępa – Sztutowo,

Szlakiem Kormoranów – Stegna –Skowronki,

Szlakiem Kopernikowskim – Frombork –Wierzno Wlk.- Frombork

Trasą Nadmorską – Sztutowo – Kąty R.,

Szlakiem Menonitów – Elbląg –Szaleniec –Wikrowo –Elbląg

Szlak wokół Wysoczyzny Elbląskiej – Elbląg – Rubno Wlk. – Frombork – Młynary – Elbląg

Szlak Wokół jeziora Drużno – Elbląg – Raczki Elbląskie – Nowe Dolno –Rychliki –Pochylnia Oleśnica - Elbląg

SZLAKI KOLEJOWE

Kolej Nadzalewowa

W roku 1897 rozpoczęto pierwsze prace przy budowie Kolei Nadzalewowej (Haffuferbahn - HUB), która miała połączyć Elbląg z Królewcem. Była to prywatna inwestycja towarzystwa akcyjnego z Królewca.

Główną stacją na trasie HUB było Tolkmicko. Do dziś zachowany jest piękny budynek dworca. Stacja końcowa czyli Braniewo Górna Brama miała połączenie z dworcem państwowej kolei wschodniej w Braniewie. Linia Kolei Nadzalewowej obsługiwała ruch osobowy i towarowy. W latach 30-tych przewoziła ponad 400 tys. pasażerów i 250 tys. ton towarów.

Oprócz lokalnego ruchu osobowego w latach międzywojennych kursowały tu w ciągu całego roku także pociągi turystyczne Niemieckich Kolei Państwowych, jadące przez Tolkmicko i Braniewo do Królewca. W Tolkmicku miały połączenie z promem do Krynicy Morskiej. Po roku 1945 linia Kolei Nadzalewowej utraciła połączenie z Królewcem i stała się linią o znaczeniu lokalnym. Jeszcze do niedawna  pociąg ruszał ze stacji Elbląg (dawny Dworzec Wschodni) i obwodnicą docierał do stacji Elbląg Zdrój (dawny dworzec Elbląg Angielskie Źródło). Dalej mijał przystanki Rubno Wielkie, Jagodno, Kamienica Elbląska, Nadbrzeże i dociera do Suchacza. Następnym przystankiem były Kadyny. Jadąc dalej z Tolkmicka do Fromborka widać z pociągu leżący w wodach Zalewu Wiślanego potężny głaz narzutowy - Święty Kamień. W Braniewie pierwszą stacją jest Górna Brama, a następną - Braniewo. Tu linie Kolei Nadzalewowej i Kolei Wschodniej łączą się. Istnieje możliwość dojazdu do Królewca - w Braniewie odbywa się odprawa celna. Niestety aktualnie trasa ta jest nieczynna.

Kolejka Wąskotorowa

Historia kolei wąskotorowych na Żuławach sięga końca XIX wieku. Cały system wąskotorówki, po obu stronach Wisły, ukończony został w latach 1898-1912, by od 1913 r. stać się "Zachodnio- pruską Koleją Lokalną, Tow. Akc." Była to jedna z największych kolei lokalnych na terenie Prus. Liczyła, łącznie z bocznicami, ponad 300 km. Cechami charakterystycznymi tej kolei były: przeprawa promowa na Wiśle w Świbnie, którą transportowano całe pociągi zapewniając połączenie obu brzegów bez przesiadki oraz kursujący w drugiej połowie lat trzydziestych wąskotorowy pociąg pospieszny z Gdańska do Malborka przez Stegnę i Nowy Dwór Gdański.

 Od roku 2004 po okresie przerwy "Żuławianka" sezonowo kursuje  na trasie Nowy Dwór Gdański - Stegna - Sztutowo - Mikoszewo .

MENNONICI NA ŻUŁAWACH

Polska w połowie XVI wieku była jednym z najbardziej tolerancyjnych państw w Europie, dlatego osiedlili się tu, przede wszystkim na Żuławach, a później w dolinie Wisły, prześladowani w Holandii mennonici. Ich religią była praca i na tej bazie wytworzyli kulturę o bardzo surowych obyczajach. Przyzwyczajeni w swojej ojczyźnie do walki z wodą, usprawnili na Żuławach system odwadniania, budowania kanałów i tam. Na zmeliorowanych gruntach prowadzili intensywną gospodarkę rolną. Pozostały po nich domy podcieniowe typu holenderskiego, kościoły, cmentarze z charakterystycznymi stelami oraz wiatraki.

Unikatowe zabytkowe zespoły domów podcieniowych i zagród holenderskich można spotkać we wsiach: Drewnica, Żuławki, Lubieszewo, Wikrowo i Tropy Elbląskie. Zachowane cmentarze mennonickie z charakterystycznymi nagrobkami znajdują się w Wikrowie, Władysławowie, Piaskach, Stogach (k. Malborka) i Tropach Elbląskich. Natomiast w Jeziorze i na Wyspie Spichrzów w Elblągu można zobaczyć dawne kościoły mennonickie.

Najciekawsze obiekty zbudowane przez mennonitów to wiatraki. Jednym z najpiękniejszych na naszym terenie był  wiatrak w Wikrowie. Niestety w 2004 r. spłonął.  Pozostałości wiatraka murowanego można obejrzeć we wsi Łęcze. W okolicach Kanału Elbląskiego, w miejscowości Lepno można obejrzeć murowany wiatrak holenderski, który wewnątrz posiada jeszcze urządzenia młyńskie, a na zewnątrz są widoczne pozostałości skrzydeł. Równie piękne wiatraki znajdują się na trasie szlaku nadwiślańskiego w Palczewie (murowany) i Drewnicy (drewniany wiatrak przemiałowy tzw. koźlak).